Rehber » Tiroid hastaliklari

Vücutta yasamsal bir islevi üstlenen tiroid bezinin islevleri kalitim, radyasyon, iyot eksikligi, yaslanma gibi faktörlere bagli olarak bozulabiliyor.

Girtlagin ön tarafinda bulunan tiroid bezi salgiladigi hormonlarla, vücuttaki tüm organlarin isleyisini ve metabolizmasini etkiliyor. Ancak kalitim, mikroplar, yaslanma, isi degisiklikleri, iyot eksikligi ya da fazlaligi, radyasyon, kullanilan ilaçlar ve kanser gibi faktörler tiroid bezinin çalismasini bozuyor. Tiroid beziyle ilgili sorunlar Türkiye için ciddi bir sorun. Farkli illerde okul çaginda yapilan taramalarin sonucuna göre tiroid hastaliginin görülme sikligi yüzde 5 ile yüzde 56 arasinda degisiyor. Tüm endokrin hastaliklar gibi tiroid hastaliklari da kadin hastalarda daha sik görülüyor. Yasa bagli olarak da tiroid hastaliginin sikligi artiyor.

Belirtileri neler?

Tiroid bezinin çalismasiyla ilgili sorunlarda hastalarin boyun ön kisminda bir sislik ve nadir olarak agri, bogazda baski hissi, ses kisikligiyla hekime basvurdugu söylenmektedir.  Bazen sislik hasta yakinlari tarafindan farkedilir ve kendisinin bir sikayeti olmaz. Bu durum çogunlukla tiroid bezi büyümesine, yani guatra baglidir. Agri ise tiroid iltihabina veya tiroid içine kanamaya bagli olabilir.

Hipotiroidi ve hipertiroidi

Tiroid bezinin çok farkli hastaliklari olabiliyor. Ülkemizde en sik görülen biçimi guatrin büyümesi ya da tomurcuklanmasi. Bu hastalarin tiroid tümörleri açisindan arastirilmasi gerektigi belirtiliyor.

Hipotiroid hastalar ciltte kuruluk, saçlarda kabalasma, yüzde ve vücutta sislikler, üsüme, uykuya egilim, kabizlik, kadinlarda adet düzensizlikleri, seste kalinlasma ile basvurabilirler. Hipertiroidi ise asiri tiroid hormonu salgilanmasi sonucu görülür. Hastalar istah artmasina ragmen kilo kaybi, çarpinti, terleme, sicaga tahammülsüzlük, titreme, bagirsak hareketlerinde süratlenme, adet düzensizlikleri, uyku bozuklugu ve sinirlilik yakinmalari ile gelebilirler.

Tanida kullanilan testler

Tiroid hastaligindan süphelenildigi durumlarda öncelikle hastanin hastalik öyküsü aliniyor ve ayrintili muayene ediliyor. Kanda tiroid hormonlarinin düzeylerinin tayininin yanisira ultrasonografi, sintigrafi olarak adlandirilan görüntüleme yöntemi, tiroid bezinden ince igne ile örnek alinmasi baslica tani yöntemleri olarak kabul ediliyor. Tiroid hormonlari veya tiroid hormon yapimini engelleyen ilaçlarin tedavide öncelikle kullanildigi belirtiliyor.

Kansere dönüsme ihtimali

“Kanser olur muyum?” sorusu tiroid hastaligi olan birçok hastanin kafasini kurcalayan bir soru. Mevcut bir guatrda kanser saptanmaz ise genelde bu bezde sonradan kansere dönüsme gözlenmiyor.  Tiroid kanserleri çogunlukla çok iyi seyrederler. Tedaviye çok iyi yanit verirler ve hastanin yasam süresini etkilemezler.  Tiroid kanserleri, tüm tiroid hastaliklarinin binde birini olusturmaktadir.  Tiroid kanserini kadinlarda erkeklere oranla üç kat daha fazla görüyoruz. Vücudun diger organlarinda görülen kanserlere göre oldukça iyi bir seyir gösteriyor. Boyun bölgesinin distan isin almasi tiroid kanseri riskini artiriyor. Ancak radyoaktif iyot tedavisi bu riski artirmiyor. Tiroid bezinin hizli büyümesi kanser açisindan süphelenilmesi gereken bir durum olarak degerlendiriliyor. Erken dönemde hiçbir problemi olmayan ele gelen nodüller görüldügüne isaret ediliyor.

Geç dönem bulgusu, sert guatr, bazen boyunda hissedilen lenf bezleri, yemek borusuna kadar kanser yayilmissa yutma güçlügü, nefes alma güçlügü, ses kisikligi gibi belirtiler görülebilir. Tiroid kanserinin erken tanisinda ultrasonografi ile belirlenen nodüller degerlendirilir. Tiroid sintigrafisinde tespit edilen soguk nodül varliginda nodüllere uygulanan igne biyopsisinde alinan örneklerin laboratuvarda degerlendirilmesinden sonra tani konulabilir. Erken tiroid kanserlerinin çogunlugu süpheli nodüllerin varligi sonucu verilen ameliyat kararlarindan sonra tespit edilebiliyor. Tiroid kanserinin tedavisi cerrahidir. Tiroid bezinin uygun sekilde doku birakmaksizin temizlenmesi gerekiyor.

Tiroid hastaliklarinin ameliyatla tedavisi

Tiroid kanserleri disinda, kozmetik nedenler, tiroide bagli olarak yutma güçlügü ve nefes alma probleminin ortaya çiktigi, ses kisikligi gelistigi durumlarda ameliyat tercih edilebiliyor. Ilaç tedavisine yanit vermeyen hipertiroid durumunda, süpheli tiroid bezi nodüllerinde ve hastanin görüntü olarak rahatsizlik duydugu durumlarda hastaya ameliyat önerilebiliyor.

Tiroid bezi yapisal olarak iki adet lobdan olusur. Bu nedenle her iki lop ayri ayri degerlendirilerek ameliyati planlanir. Hastanin durumuna göre her iki lobun tamamen alinmadan her iki loptan biraz doku birakilarak ameliyat yapilabilir. Bazen de bir taraf tamamen çikarilir diger tarafta biraz doku birakilir. Tümör söz konusu oldugunda ise her iki lobun da çikarilmasi gereklidir. Ameliyatta hastanede kalis süresi maksimum iki gündür. Genellikle hastalar ameliyattan bir gün sonra taburcu edilir. Bir hafta içinde normal hayata dönebilirler. Tiroid hastalarinin ameliyattan sonra iyi takip edilmesi gerekir. Kontrollere gelmeyen hastalarda operasyon sonrasinda tekrarlama ya da hormon eksikligine bagli problemler gelisebilir.

Ameliyatin riskleri

Ameliyattan önce hekimin hastayi çok iyi bilgilendirmesi ve hastanin da ameliyat ve sonrasiyla ilgili merak ettigi konulari hekiminden ögrenmesi gerekiyor. Tiroid ameliyatlarinin uzman ellerde basarisinin yüzde 100’e yakin oldugunu söylenmektedir.

Tiroid bezi, boyun ön duvarindaki çok önemli damar ve sinir yapilari ile komsuluk içindedir. Ameliyatin bu yüzden büyük bir dikkatle yapilmasi gerekir. Önemli sinirlerle komsuluk içinde oldugu için bu sinirlerin kesilmesi ya da yaralanmasiyla hastalarda ameliyat sonrasinda nefes darligi, hiç nefes alamama, ses kisikligi, ses çatallasmasi, ses yorgunlugu yüzde 1’den daha az oranda görülebilir. Ayrica vücudun kalsiyum metabolizmasini düzenleyen paratiroid bezleri tiroid dokusuyla yakin komsulugu nedeniyle yanlislikla çikartilir veya kanlanmasi bozulursa özellikle ellerde ayaklarda ve yüzde uyusukluk ve kasilma sikayetleri gelisir. Bu problemin görülme orani da binde 5 ile yüzde 3 arasinda degisir.