Yaşlıların sağlık sorunları

Yaşlı hastanın değerlendirilmesi aşamasında bazı temel özellikler klinisyenlerce göz önüne
alınmalıdır.İleri yaştaki bir hasta hem akut,hem de kronik yani süregen pek çok karmaşık
psikososyal ve fiziksel patoloji,yani bozukluk nedeni ile hastanelere başvurabilir.Yaşlının özgül organ,sistem veya hastalık bazında değil işlevsellik bazında ve MULTİDİSİPLİNER  yani  değişik  uzmanlık dallarını bir araya getirecek bir anlayış ile değerlendirilmesi gerekmektedir.

Geriatrik değerlendirme yaşlılardaki değişik pek çok  problemi kapsayan tanımlayıcı,açıklayıcı ve en önemlisi çözüm üretici bir tarz içinde yapılmalıdır.Belli bir organ sistemine veya hastalığa ait olmayan bazı belirtilere yaşlı hastalarda sık rastlanmaktadır.Hasta değerlendirilirken mutlaka göz önüne alınması gereken belirtiler:Baş Ağrısı,Halsizlik,İştahsızlık,Baş Dönmesi ve Kabızlıktır.Dolayısı ile yaşlıların  ve aile fertlerinin bu belirtileri “Yaşlılıktandır” diyerek doğal karşılamaları hatalı bir yaklaşımdır.Aksine bu belirtiler hekime mutlaka iletilmelidir

BAŞ AĞRISI:Yaşlılarda ani olarak başlayan baş ağrısı beyin tümörüne veya temporal arterit
denilen damar hastalığına bağlı olabilir.Boyun omurlarındaki kıkırdak dejenerasyonu veya kireçlenmeye bağlı olarak enseye yayılan baş ağrılarının olabileceği degöz önüne alınmalıdır.


HALSİZLİK:Aniden gelişirse miyokard enfarktüsü,beyin damarları ile ilgili hastalıklar veye bir infeksiyon yani mikrobik hastalık akla getirilmelidir.Süregen bir şekilde gelişen halsizlik ise kalp hastalığını,kansızlığı,süregen akciğer hastalıklarını, tiroid bezi hastalıklarını,idrar sötürücü ilaç alanlarda bu ilaçların olası yan etkisini ve bazı psikiyatri
ilaçlarının yan etkilerini düşündürmelidir


İŞTAHSIZLIK:Depresyon,süregen karaciğer , böbrek veya mide-barsak sistemi hastalıkları
yanında tat veya koku alma duyusunda kayıp olan yaşlılarda bu soruna bağlı yeme isteğinde azalmaya bağlı olabilir.


BAŞ DÖNMESİ:Sıklıkla boyun  damarlarındaki sorunlara bağlı olarak beyin kanlanmasında ortaya çıkan bozukluğa bağlıdır.İç kulak hastalıkları,beyincik ve beyin sapı  ile ilgili sorunlar
veya tansiyon düşmesi sonucunda gelişir.


KABIZLIK:Beslenirken lifli besinlere yer verilmemesi,karın ve kalça adalelerinde kuvvet kaybına bağlı olarak gelişebilir.

Gerek hekimler,gerekse yaşlılar ve yaşlıların yakınları tarafından  bilinmesi gereken temel
sağlık konularından biri de “ACİL OLARAK HEKİM MÜDAHALESİ GEREKTİREN
SORUNLAR”dır.

Bunlar:

GÖĞÜS AĞRISI:Kalp damar hastalıklarına,infarktüse,atardamar yırtılmalarına,
akciğer damarlarında tıkanıklığa,göğüs boşluğunda hava toplanmasına,zatürreye,kalp zarı iltihabına,safra kesesi hastalıklarına,ülsere,sinir ucu iltihaplarına,yemek borusu hastalıklarına veya kas iskelet hastalıklarına bağlı olabilir.


BAYILMA:Beyin kan akımının azalmasına bağlı olarak gelişebilir.Kalp atımında düzensizlik,tansiyon düşmesi,damar sisteminde bozukluklar,beyin damarlarında tıkanıklık veya kanama, kalbin pompalama sistemindeki bozukluklar bayılmaya,bilinç kaybına neden olabilir.
Bazı ilaçların da bilinç kaybı yapabileceğini göz önünde bulundurmak gerekir:
İdrar söktürücüler,tansiyon ilaçları,kalp ilaçları,depresyon veya başkaca psikiyatrik hastalıklar için kullanılan ilaçlar bayılmaya neden olabileceğinden bilinç kaybı gelişen hastaların yakınları mutlaka hastanın kullanmakta olduğu ilaçları hekime bildirmeli yada hastaneye giderken ilaçları yanlarına almalıdırlar.


MİDE-BARSAK KANAMASI:Ciddi kanamalar hastanede takibi gerektirir.

İNFEKSİYON:Özellikle idrar yolu infeksiyonları idrar kaçırma,karın ağrısı,bilinç bulanıklığı,iştahsızlık,bulantı,kusma ve şeker hastalarında kan şekerinin kontrol edilememesi gibi gençlere göre çok farklı belirtilere neden olabilir.Pnömoni yani zatürre ise yaşlılarda bilinç bulanıklığı,iştahsızlık,ateş,öksürük ile seyreder.

SICAK ÇARPMASI:Yüksek ateş,merkezi sinir sistemi bozuklukları,terleme kaybı olur.

HİPOTERMİ-ISI KAYBI:Bilinç bulanıklığı,uykuya eğilim,konuşma bozukluğu,göz bebeklerinde genişleme,nöbetler,kalp atımında düzensizlik,kol,bacak uyuşmaları olabilir.

Her tıbbi sorun ve uygulamanın yaşlı ile ilgili önemli ayrıcalıkları vardır ve bunları bilinçli
olarak öğretmek ve uygulamak gerekir.Unutulmamalıdır ki her yaşlı birey toplum içinde aktif olma ve aktif yaşlanma şansına ve hakkına sahip olmalıdır.Başarılı ve üretken yaşlanmanın yolu da “Sağlıklı yaşlanma”dan geçer.Bu anlamda tüm uzmanlık dallarına mensup hekimler önemli bir misyon üstlenmektedirler.
Toynbee’nin ifade ettiği gibi “Toplumun kalitesi ve dayanıklılığı yaşlı vatandaşlarına gösterilen özen ve saygı ile ölçülür”.


Kaynaklar:
1-Gökçe-Kutsal Y,Çakmakcı M,Ünal S(Eds)Geriatri ,cilt 1 ve 2,Hekimler yayın Birliği,
Ankara,1997.
2-Gökçe-Kutsal Y,Aydın E,Güç O,Güler Ç:Geriatri,Hacettepe Tıp Dergisi,2000,
31(1):40-58.
4-Arslan Ş,Atalay A,Gökçe-Kutsal Y:Drug use in older people.J Am Geriatr Soc 2002;50(6):1163-1164.

Kaynak: Hacettepem.com
Prof.Dr.Yeşim GÖKÇE-KUTSAL
Dahili Tıp Bilimleri / Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon