Çocuğun bel sağlığı için sırt çantasına dikkat!

Sırt çantasının yanlış kullanılması çocuklarda bel ağrısı riskini artırıyor. Peki çocuğa sırt çantası seçerken nelere dikkat etmek gerekiyor? 

Bel ağrısı; gelişmiş toplumlarda en sık karşılaşılan sorundur. Hareketleri kısıtlayarak, kişiyi sakat bırakabilir. Önceki yıllarda bel ağrılarının sadece yetişkinlerin sorunu olduğu düşünülürdü. Şimdi ilkokul çağındaki çocuklarda da bel ağrısı görülmeye başladı.

Okul çocuklarında yapılan araştırmalar, bel ağrısı ile sırt çantası arasında ilişki olduğu göstermiştir. Okul çocuklarında sırt çantaları ergonomik olarak tasarlanmışsa ve doğru şekilde kullanılıyorsa güvenli ve yararlıdır. Aksi halde sırt çantası, okul çağında bel ağrısının en sık rastlanan nedenleri arasındadır. Sırt çantaları hem doğrudan mekanik yüklenmeyle hem de duruşu bozarak bel ağrısına neden olur. Duruş bozukluğu, omurga eğriliğinin, solunum sistemi ve kalp-damar sistemi üzerinde de olumsuz etkileri olabilir.

Çocuklarda görülen bel-sırt ağrılarının önde gelen nedenleri ağır çanta kullanımının yanında duruş bozuklukları, hatalı çanta taşıma, sınıfta hatalı oturuş, okul sırası ile ergonomik uyumsuzluk ve hareketsiz yaşam stili olarak sıralanabilir. Çocuğun çantasının ağırlığı velisi tarafından kontrol edilmelidir. Örneğin 30 kg ağırlığındaki bir çocuğun çantası 4,5 kilogramdan fazla olmamalıdır. Önerilen oran çantanın çocuğun kilosunun yüzde 15'ini geçmemesidir. Çanta çift saplı ise her iki sapı takılmalı çanta sırta tam temas etmelidir.

Çocukların beli ağrıdığında hemen aile doktoruna mı götürmeli?

Çocuklar ağrının şeklini tam olarak ifade edemeyebilirler. Bu yüzden uygun soruların sorulması önemlidir. Ağrının süre ve sıklığı anne-baba tarafından da kontrol edilmelidir. Çabuk geçen yani her seferinde birkaç dakika süren ağrı bir süre izlenebilir. Ancak, kendiliğinden oluşan ağrı, genellikle ciddi bir nedene bağlı olabilir. Bel ağrısının spor, oyun ve okula devamsızlık gibi fonksiyonel kayıplara neden olup olmadığı, travmatik bir olaydan sonra gelişip gelişmediğine de dikkat etmesi gereken konular içindedir.

Sırt çantası seçerken dikkat edilecek konular

• Sırt çantaları uzun süre taşınmamalı, uzun süre ayakta kalınacaksa çıkarılmalıdır.
• Sırt çantaları ve içindeki ağırlıkların toplamı çocuğun vücut ağırlığının yüzde 15’indan az olmalıdır.
• Ağırlık çanta içerisinde uygun dağıtılmalı ve daha ağır eşyalar sırta ve bele yakın gözlere konmalıdır.
• Ortopedik/ergonomik yani, iki geniş ve destekli omuz askısı ve bel kemeri bulunan, hafif çantalar tercih edilmelidir.
• Tüm kitabı taşımak yerine sadece ilgili kısımların fotokopisi çekilebilir.
• Sırt çantası her iki omuzdan asılarak düzgün şekilde taşınmalıdır.
• Ağır çantalarda kalça kayışı kullanılmalı, kayışları geniş ve yumuşak çanta tercih edilmelidir.
• Sırt çantasının her iki kayışı birlikte kullanılmalı ve belin 5 cm. yukarısında duracak şekilde, sağlam bir bicimde tespit edilerek ayarlanmalıdır.
• Doktorun önerdiği sırt adalelerini geliştirici egzersizlerin yapılması sağlanmalıdır.
• Tekerlekli sırt çantaları tercih edilmelidir.
• Öğrencilerin okulda kilitli dolapları olmalı, eve sadece ihtiyaçları olanları taşımalıdırlar.
• Öğretmenler ve veliler, ağır çanta ve ağır kitap taşıma sorununu konuşmalıdırlar.
• Aile bireyleri olarak çanta temizliği yapılmalı ve ihtiyaç duyulmayan malzemeler çantadan çıkarılmalıdır.
• Çocuk sık sırt ağrısından yakınırsa doktoru ile mutlaka konuşulmalıdır.

Uzm.Dr.Ayşen Binnur DUMANHAN
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı