Meme kanserinde erken tanı hayat kurtarıyor...

Meme kanseri erken tanısı diğer tüm kanserlerin erken tanısından önemlidir çünkü erken dönemde fark edilen bir meme kanseri hastanın hem yaşamını kurtarır hem de memesini. 

Yaşamı boyunca kadının memesinde bir sertlik fark etmesi ya da ağrı gelişmesi sık rastlan bir durumdur. Memede fark edilen sertliklerin, kitlelerin ve değişikliklerin büyük bir çoğunluğu kanser değildir. Eğer kanserse bile meme kanseri, en kolay taranabilen ve erken teşhisi hayat kurtaran bir kanser türüdür. Meme kanseri erken dönemde tespit edildiğinde hasta çok uzun süreli yaşam şansına kavuşur ayrıca meme dokusunun sadece tümörlü kısmı alınarak memenin yapısı korunmuş olur.

Meme kanseri rutin kontroller sırasında bulunabilir veya hastanın bir yakınması sonucu hekime başvurmasıyla ortaya çıkabilir. Genel olarak bilinçli olarak kontrole gelen ve takip edilerek yakalanan olgular daha erken kanserler olmakta hasta ve organ kurtulma şansı çok daha yüksek oranlara çıkmaktadır.

Meme kanserinde risk faktörleri nelerdir?

• Meme kanseri için en önemli risk kadın olmaktır.
• Erken yaşta adet görmek ve genç yaşta menopoza girmek meme kanseri riskini artırmaktadır.
• Hiç doğum yapmamış veya ilk doğumunu 35 yaşının üzerinde yapmış olan kadınlarda daha sık olarak rastlanmaktadır.
• Ailesinde birinci derecede ve özellikle genç yaşlarda meme kanseri görülenlerde risk artmaktadır.
• Menopoz sonrası kilo artışı, sürekli alkol tüketimi, iri ve yoğun memelere sahip olmak risk faktörleri arasında kabul edilebilmektedir.

Erken tanı için ne yapmalı?
20 yaşından itibaren her ay kendi kendine meme muayenesi yapılmalıdır. 35 yaşından itibaren her yıl bir kez hekim tarafından muayene 

edilmelidir. Ancak  risk faktörleri olanlar, örneğin ailesinde meme kanseri olanlar, hormon kullananlar bu muayenelere 20 yaşından itibaren başlamalıdır. 40 yaşında ilk mammografi çektirilmeli, 45 yaşından itibaren her yıl bir kez tekrarlanmalıdır. (Aile hikayesi veya muayene bulgularına göre daha erken yaşlarda da başlanabilir.

KADINLAR KENDİLERİNİ NASIL MUAYENE ETMELİDİR?
Erken teşhis için her kadının ayın belirli bir günü kendisini muayene etmesi gerekir. Her ay düzenli olarak kendisini muayene eden bir kadın, memesinde ortaya çıkan bir kitleyi çok daha erken fark eder.

Muayene sırasında fark edilecek değişiklikler nelerdir?

• Memede iki haftadan uzun süre ele gelen sertlik veya kitle,
• Meme derisinde kalınlaşma, şişme, renk değişikliği,
• Meme başında kalınlaşma, kızarıklık veya yara olması,
• Memede veya meme başında içeri doğru çekinti olması,
• Memenin şeklinde değişiklik,
• Meme başlarının pozisyonlarında değişiklik,
• Meme başında ortaya çıkan akıntı.

Meme hastalıklarının tanısında kullanılan yöntemler:
Mamografi: Meme dokusunun röntgen ışınları ile incelenmesi esasına dayalı bir yöntemdir. Hastanın her hangi bir yakınması yok iken çekilen ilk kez çekilen mamografi baz mamografidir. Mamografi tarama amaçlı veya tanı amaçlı yapılabilir. Tarama amaçlı mamografi hiçbir yakınması olmayan kişilere yapılırken, tanı amaçlı yapılan mamografide şüpheli kitle veya bölgenin daha detaylı tetkiki olanağı vardır.

Ultrasonografi: Ses dalgalarının dokulardan geri yansıması esası ile çalışır. Mamografide bulunan bir şüpheli kitle veya alanın, veya hastanın eline gelen kitlenin sıvı veya katı olduğunu anlamak için kullanılır. İçi sıvı dolu olan kitleler yani kistler kanser açısından önemli bir tehdit oluşturmazlar. Buna karşılık, içi katı olan yani’’solid’’ kitleler memenin tümörleridir. Bunların iyi veya kötü huylu olduğu ayrımını düzenli takipler veya başka ileri yöntemlerle yapmak gerekir.

Meme Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG):Memenin yapısı ve varsa lezyonlar hakkında en detaylı bilgiyi sunan görüntülemedir. Meme yapısı ileri derecede yoğun olan hastalarda, genç hastalarda, memesinde mamografi ve/veya ultrasonda kitle veya şüpheli görünüm tespit edilmiş hastalarda, meme kanseri varlığı saptanmış ancak beraberinde başka odakların olmadığının araştırılması gereken durumlarda uygulanmaktadır. Radyasyon kullanılmaması ve meme dokusunun sıkıştırılmaması hasta açısından kolaylık sağlamaktadır.

KESİN TANI İÇİN NE YAPILABİLİR?
Kesin tanının tek bir yolu vardır: Doku biyopsisidir.
Biyopsi ile alınan parçanın mikroskop altında tetkiki sonucu tümörün niteliği anlaşılır. Diğer yöntemler, kendi kendini muayene etme, doktor muayenesi, radyolojik inceleme ve toplu tarama testleri, bunların hepsi sadece ve sadece şüpheli bir lezyonu mümkün olan en erken evrede yakalama amacı ile yapılır.

Op.Dr.D.Doğan MERMİ
Genel Cerrahi Uzmanı