Tuz ve Sağlık

Tuz, vücut fonksiyonları için mutlaka gerekli olmasına rağmen fazlası zararlıdır. 

Tuz nedir? Ne işe yarar?
Beyaz kristal hali ile sofralarımızda yer alan tuz kimyasal olarak “sodyum” ve “klor” minerallerinden oluşur. Suda çözünme özelliğine de sahip olan tuz, denizlerde çözünmüş halde, kaya tuzu şeklinde veya göl yataklarında doğal olarak bulunur. Çeşitli işlemlerden geçirilen tuz rafine yani sofra tuzu haline gelir ve tuzluklardaki yerini alır. Sofra tuzu, insan sağlığı açısından önemlidir. Çünkü vücut sıvılarının basıncını sağlama da sodyum minerali gereklidir.

Vücuttaki dengenin sürdürülebilmesi için tuz tüketimi gereklidir. Tuz, içerdiği sodyum ile vücut sıvılarının dengesini ve basıncın sürekliliğini sağlar. Potasyum minerali ile birlikte vücutta kendi isimlerini taşıyan sodyum-potasyum adlı pompayı çalıştırarak hücrelerimizin içinde ve dışında yer alan suyun dengeli dağılımında rol oynamaktadır.

Gereğinden az sofra tuzu tüketimi, kusma, zihni bulanıklık, ağrılara neden olabileceği gibi sodyum yetersizliği aynı belirtiler ile birlikte solunum yetersizliğine de neden olabilir. Fazla tuz tüketimi ise vücutta ödeme yol açabilir. Tuzun fazlası sadece ödem yapmaz. Damarlarınızda dolaşan sıvı miktarının artmasına, kan basıncınızın yükselmesine (hipertansiyon), kalp ve böbrek hastalıkları ile felç riskinizin artmasına neden olur.

TUZ ile TANSİYON ARASINDA NASIL BİR İLİŞKİ VAR?
Gereğinden fazla tuz tüketiminin tansiyonu arttırıcı etki gösterdiği bilinir. Fakat bu durum herkes için geçerli değildir. Çünkü sodyum vücutta depolanan minerallerden biri değildir ve fazlası idrar ve ter yolu ile vücuttan atılır. Fakat bazı kişiler sodyuma karşı duyarlı olabilir ve bu bireylerde aşırı tuz tüketimi yüksek tansiyona neden olabilir.

Günlük tuz tüketimi ne kadar olmalıdır?
Sağlıklı bir kişi günde 6 gramdan fazla tuz tüketmemelidir. Bu miktarda tuz; 3 silme çay kaşığı kadar sofra tuzudur. Günlük sofra tuzu tüketimi; gün boyunca yenilen yemeklerden ve ekmeklerden sağlanır. Yani 6 gram tuz sadece (!) tuzluktan karşılanmamaktadır.

• Tuzu birdenbire kesmek çok zordur. Bu nedenle de;
• Restoranda yemeğinizin tuzsuz hazırlanmasını isteyin. Kahvenizi nasıl sade isteyebiliyorsanız, yemeğinizi de tuzsuz isteyin.
• Masadan tuzluğu kaldırın. Lezzet için nane, maydanoz, dereotu, çeşitli baharatlar, kırmızı toz biber kullanın
• Limon ve sirke genelde tuzu pek aratmaz.
• Sucuk, pastırma, salamın tuz içeriği normal ete göre çok fazla, mümkün olduğunca yemeyin.
• Ketçap, mayonez, hardal, soya sosu gibi hazır sos ve bazı baharatların tuzlu olduğu bilin. Hazır sos almayın, kendi sosununu kendiniz yapın.
• Market alışverişlerinizde alacağınız ürünün içeriğine bakmayı alışkanlık haline getirin. Çünkü tuz tadı olmayan pekçok gıda aslında tuz deposu.
• Etiketteki değerin tuz mu, sodyum mu olduğuna dikkat edin. Verilen sodyum değeri ise bunu 2.5 ile çarparak tuz değerini bulabilirsiniz.
• Aynı üründe farklı markaların tuz içerikleri birbirinden çok farklı olabiliyor. Hepsini kontrol edip aynı gıdanın az tuzlu olan tercih edin.
• Sebze ve meyvelerin tuz içeriği düşük olduğundan özellikle tercih edin.
• Atıştırma için cips, kuruyemiş yerine meyve yiyin hergün biraz daha az tuz almaya özen gösterin

Uzm.Dr.Uğur SAĞLAMKAYA
İç Hastalıkları Uzmanı